Proza socrealistyczna (tzw. produkcyjniaki)
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Nurt prozy socrealistycznej zapoczątkował IV Zjazd Związku Zawodowego Literatów Polskich w Szczecinie w 1949 roku, na którym oficjalnie opowiedziano się po stronie polityki ZSRR. Był to moment przełomowy dla literatury polskiej. To wtedy określono nowy program polskiej polityki kulturalnej. Socrealizm (inaczej: socjalistyczny realizm) stał się jedyną obowiązującą metodą twórczą (w literaturze radzieckiej od 1934 roku, gdy został proklamowany na zjeździe literatów przez Maksyma Gorkiego).

Socrealizm czerpał z dorobku XIX- wiecznego realizmu. Literatura miała być ściśle związana z rzeczywistością przedstawioną tak, jaka być powinna (a nie jak była naprawdę!) i podejmować tematykę współczesną. Poza tym dzieła musiały pozostawać w zgodzie z naczelną linią partii i propagować głoszone przez nią hasła, takie jak praca, wysiłek, miały być artykułami propagandowymi, narzędziami wychowania mas ludowych, kształtowania psychiki młodego pokolenia w obliczu dokonującej się rewolucji oraz przemian gospodarczych i politycznych.

Wskutek tych dyrektyw powstawały produkcyjniaki (powieść o tematyce fabrycznej) – jednowymiarowe, typowe, natrętnie agitacyjne, schematyczne, przewidywalne, tendencyjne, nudne. Wyraźnie była zarysowana granica między postaciami pozytywnymi i negatywnymi. Bohaterowie zostali pozbawieni cech konkretnych i „włożeni” w to samo otoczenie (budowa stoczni, huty, fabryki, zakładanie spółdzielni produkcyjnych wykrywających wrogą działalność) i skonfrontowani z określonym wrogiem, czyli nieprzyjaciółmi i dywersantami. Pisarze bardzo nachalnie chcieli oddziaływać na postawy i zachowania odbiorców, ich utwory były pełne patosu i służalczego, propagandowego zakłamania, co sprawiło, że twórczość ta pozostała jedynie „dokumentem czasu”.

Nurt prozy realizmu socjalistycznego dominował w Polsce w pierwszej połowie lat 50. Choć wśród jego twórców i gorących propagatorów szczególną rolę odgrywali pisarze młodego pokolenia, które uwierzyło wszechobecnej komunistycznej propagandzie, nie zabrakło jednak i cenionych już nazwisk pisarzy działających w poprzedniej epoce, w dwudziestoleciu międzywojennym. Do głównych osiągnięć rodzimego realizmu socjalistycznego można zaliczyć utwory takie jak: w prozie Nr 16 produkuje Jana Wilczka, Węgiel Aleksandra Ścibora-Rylskiego, Obywatele Kazimierza Brandysa, Przy budowie i Władza Tadeusza Konwickiego, w poezji natomiast Poemat o Dzierżyńskim i Kantata o Bierucie Leopolda Lewina czy Słowo o Stalinie Władysława Broniewskiego.

strona:   - 1 -  - 2 - 


  Dowiedz się więcej
1  Streszczenie Kamieni na szaniec
2  Walka z cenzurą PRL
3  Streszczenie Roku 1984



Komentarze
artykuł / utwór: Proza socrealistyczna (tzw. produkcyjniaki)




    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)


    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz:
     





    Tagi: