Nowomowa
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Termin nowomowa pochodzi od angielskiego newspeak. Odnosi się do języka wykreowanego w totalitarnych państwach, z który jedno – Oceanię - George Orwell opisał w swojej głośnej powieści Rok 1984.

Nowomowa przede wszystkim odznacza się odrzuceniem niekorzystnych w punktu widzenia polityki państwowej słów, zwrotów, terminów oraz zastąpieniem ich wykreowanymi specjalnie do tego celu odpowiednikami. Wszystko wydawałoby się zupełnie niegroźne, gdyby nie fakt, że nowe wyrazy wpływały na fałszywe postrzeganie rzeczywistości reżimu przez społeczeństwo, zakładały istnienie jedynej słusznej racji, przekreślały dialog.

Zamiast na przykład mówić, że coś jest złe, używano przymiotnika bezdobre, co z góry sprawiało, że przedmiot opisu wydawał się mniej negatywny, stopniowo zatracał pierwotne pejoratywne znaczenie.

Wybitny badacz nowomowy Michał Głowiński w swoich trzech książkach Nowomowa po polsku (1990), Marcowe gadanie (1991) oraz Peereliada (1993) wyszczególnił cztery cechy sztucznej mowy. Są to:
  • Jednowartościowość – nowomowa nie jest czarno-biała, wszystkie wyrazy mają określoną wartość, która dominuje nad znaczeniem;

  • współistnienie sloganów i stereotypów, co jest widoczne w przemówieniach rocznicowych i pragmatycznych, gdy ich autorzy posługują się kalką językową, sztampą, schematem językowym;

  • magiczność słowa stwarzającego rzeczywistość;

  • arbitralność słów, dowolność w doborze słów, związków frazeologicznych.


  • Z kolei funkcję nowomowy określił Kamil Mirowski, autor artykułu Nowomowa — marzenie totalitaryzmu, przestroga dla demokracji („Dialogi polityczne” Numer 5–6 — październik 2005 r.):

    Nowomowa została stworzona jako narzędzie zniewolenia umysłów iw ten sposób była wykorzystywana przez państwa totalitarne. Za jej pomocą machiny propagandowe wykreowały nową rzeczywistość, wktórej oficjalna ideologia przenikała każdy aspekt życia inie było od niej odstępstwa. Marzeniem totalitaryzmów była zaś sytuacja, wktórej nowomowa stanie się językiem duszy, sytuacja, wktórej obywatele zaczną sami kontrolować swoje myśli. To właśnie ztego powodu systemom totalitarnym tak zależy, aby obywatele masowo uczestniczyli wżyciu politycznym. Wtrakcie „dwóch minut nienawiści”, czy kolejnego obowiązkowego pochodu pierwszomajowego, łatwiej jest wpływać na ludzi, karmić ich propagandą imanipulować nimi, niż próbować sterowania biernymi iniezainteresowanymi jednostkami.

    10 zdań, które pomogą Ci zatrzymać chłopaka przy sobie!                               
    trajkotki.pl                                                    
                                                                                                       
    strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 - 


      Dowiedz się więcej
    1  Edek - charakterystyka
    2  Cenzura (prewencyjna i represyjna)
    3  Streszczenie Ślubu Gombrowicza



    Komentarze
    artykuł / utwór: Nowomowa




      Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)


      Imię:
      E-mail:
      Tytuł:
      Komentarz:
       





      Tagi: