Turpizm (antyestetyzm)

Turpizm to nazwa nurtu występującego w malarstwie, muzyce (black metal, death metal), lecz przede wszystkim w niektórych kierunkach poetyckich 2. połowy XX wieku (choć niektórzy krytycy uważają, że jako sprzeciw wobec tego co oficjalne czy stereotypowe funkcjonował w literaturze „od zawsze”).

Termin ten pochodzi od łacińskiego turpis, czyli brzydki, i oznacza celowe wprowadzenie do utworu ... więcej



Klasycyzm – Neoklasycyzm

Określenia klasycyzm, neoklasycyzm odnoszą się do prądu literackiego, który rozwinął się w sztuce i literaturze europejskiej i nawiązywał do antyku.

Jego geneza sięga XVI-wiecznych Włoch, skąd sto lat później przeniósł się do Francji. Mimo tak bogatej przeszłości, klasycyzm wystąpił także w epoce współczesności (w poezji), głównie dzięki esejom T.S. Eliota, w których wyraził pogląd o nieprzerwanej ciągłości poezji.

Klasy... więcej



Poezja lingwistyczna

Niektórzy twierdzą, że nie istnieje poezja lingwistyczna. Swoje stanowisko argumentują tym, że każdy tekst, który można nazwać poetyckim, różni się od innych komunikatów właśnie językiem zwracającym uwagę na siebie, a więc językiem nieprzezroczystym. Jest w tym wiele słuszności. Jednakże nawet niewyrobiony czytelnik stwierdzi, że nieprzezroczystość języka tych, których Janusz Sławiński określił jako lingwistów, jest in...
więcej



Poezja wyzwolonej, nieskrępowanej wyobraźni

Nurt poezji niczym nieskrępowanej, wyzwolonej wyobraźni (termin wprowadzony przez J. Brzękowskiego) jest jednym z obecnych w polskiej poezji współczesnej (choć daje się zauważyć już w dwudziestoleciu międzywojennym). Podobnie jak turpistyczna estetyka brzydoty, miał on wydźwięk sprzeciwu wobec porządków tematycznych i stylistycznych widocznych w poezji do 1956 roku, wobec zakorzenionych oczekiwań czytelników.

Forma... więcej



Poezja „konkretna”

Poezja „konkretna” jest przykładem twórczości, w której autor minimalizuje ilość „pośredników” między utworem a rzeczywistością pozajęzykową, co oznacza użycie autonomicznego słowa zarówno w płaszczyźnie semantycznej, graficznej, jak i fonicznej (utwór przekazem wizualno–semantyczno–wokalnym). Artyści dążą do łączenia różnych elementów rzeczywistości, przekraczania tradycyjnych ram dzieła, tworzą ... więcej



Liryka religijna

Liryka religijna, jak sama nazwa wskazuje, dotyczy relacji człowieka z Bogiem, jednostki z Absolutem.

Jednym z czołowych polskich przedstawicieli tego nurtu był ks. Jan Twardowski, o którym metropolita lubelski abp Józef Życiński podczas homilii wygłoszonej w czasie mszy żałobnej za jego duszę powiedział żył dla Boga i umarł dla Boga.

Jego wiersze, wypełnione licznymi nawiązaniami i metaforami przyrody, są pełn... więcej



Poezja erotyczna

Współczesna poezja erotyczna ma wielu przedstawicieli. Począwszy od wrażliwego i sensualnego Baczyńskiego zakochanego do szaleństwa w swojej Basi, poprzez bezpośrednią, śmiałą i poszukującą uparcie (mimo licznych zdrad) miłości Poświatowską, a skończywszy na kontrowersyjnym Wojaczku, który w swoich wierszach często, na przykład w Prośbie, podmiotem mówiącym czynił kobietę.

Zrób coś, abym rozebrać się mog...
więcej



Poezja emigracyjna

Przykładem poety emigracyjnego, który po wybuchu II wojny światowej wybrał emigrację, jest między innymi Kazimierz Wierzyński. Decydując się na ten krok, nie przeczuwał wtedy, że tak bardzo odbije się on na jego twórczości, że od tej chwili nie będzie już potrafił pisać o stokrotkach czy podróżach, ponieważ na zawsze opanuje go tęsknota za ojczyzną i poczucie winy z powodu opuszczenia jej w najgorszym momencie.

Jego twórczo... więcej



Poezja codzienności

Termin poezja codzienności odnosi się przede wszystkim do Mirona Białoszewskiego, który w swojej twórczości - między innymi w tomikach wierszy O obrotach rzeczy, Rachunek zachciankowy, Mylne wzruszenia - wielokrotnie dawał dowody zafascynowania egzystencją zwykłego, szarego człowieka czy przedmiotami codziennego użytku.

To one - uszkodzone sprzęty gospodarstwa domowego, durszlak, drewniana podłoga, podmiejskie, kiczowate, jarmarc... więcej



Poezja metafizyczna

Nurt polskiej poezji metafizycznej reprezentują między innymi Zbigniew Herbert, Ryszard Krynicki, Adam Zagajewski, Anna Kamieńska, Jan Polkowski czy Czesław Miłosz.

W twórczości tego ostatniego, prócz wątków politycznych i wojennych, poświęconych tradycji (pojmowanej przede wszystkim jako więź z pochodzeniem, z przeszłością), widać także – jeśli nie przede wszystkim - opinie o charakterze moralnym, kontemplację przemij... więcej



Poezja intelektualna

Nurt intelektualne polskiej poezji współczesnej najpełniej reprezentuje Wisława Szymborska (choć obecny jest także w wierszach Czesława Miłosza, Tadeusza Różewicza czy Zbigniewa Herberta). Tematem jej wierszy, zwłaszcza z tomiku Koniec i początek, jest zazwyczaj położenie współczesnego człowieka. Skazany na cierpienie, przez którym nie sposób uciec, niespokojny, świadomy swojego nędznego położenia walczy z determinantami jego lo... więcej