Teatr polski po 1945 roku
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Polskie życie teatralne, mimo wielkich strat poniesionych w czasie drugiej wojny światowej, stosunkowo szybko nabrało sił i powróciło do dawnej świetności. Pierwsze lata po 1945 roku upłynęły pod znakiem odbudowy scen i promowaniu klasyki (głównie szekspirowskiej). Jednak w 1949 roku nadszedł okres realizmu socjalistycznego. Ewa Wąchocka w Słowniku Literatury Polskiej XX wieku pisze:
Postulaty realizmu socjalistycznego, pojmowanego dość wąsko i normatywnie jako nawrót do werystycznej poetyki mieszczańskiego teatru końca XIX w., prowadzą do ograniczeń repertuarowych i stylistycznych.


Zmiany zaszły tak dalece, że wszystkie teatry w Polsce zostały upaństwowione, a ich repertuar ustalał centralny zarząd w Warszawie. Wówczas programy zdominowane zostały przez sztuki radzieckie. Nowe wyznaczniki i standardy zmusiły wybitnych międzywojennych twórców do wycofania się z życia teatralnego. W nowej rzeczywistości nie potrafili się odnaleźć tacy mistrzowie jak Schiller, Gal czy Wierciński. Nastał czas nowych twórców.


Teatr absurdu i groteski

Teatr absurdu i groteski – inaczej określany teatrem awangardowym i antyteatrem był dominującym nurtem scenicznym przez niemal trzydzieści lat (od lat pięćdziesiątych do początku osiemdziesiątych). Za jego głównych przedstawicieli uważa się takich dramaturgów jak: Samuel Beckett, Eugene Ionesco, Alfred Jarry, Harold Pinter czy Sławomir Mrożek oraz reżyserów: Jerzy Grotowski, Peter Brook czy Tadeusz Kantor. Wymienieni wybitni... więcej



Adam Hanuszkiewicz

Adam Hanuszkiewicz (ur. 16 czerwca 1924 roku we Lwowie) – znany początkowo widowni jako aktor teatralny oraz filmowy, a dopiero nieco później jako wielce kontrowersyjny reżyser. Swoją karierę rozpoczął jako adept w 1945 roku w rzeszowskim Teatrze imienia Wandy Siemieszkowej. W tym samym roku pojawił się w Jeleniej Górze, gdzie zadebiutował jako aktor rolą Wacława w adaptacji Zemsty Aleksandra Fredry. Po uzyskaniu dyplomu... więcej



Erwin Axer

Erwin Axer (ur. 1 stycznia 1917 roku we Wiedniu) – zadebiutował jako reżyser przed wybuchem wojny jednoaktówką Eugene’a O’Neilla Księżyc nad Karybami na deskach Teatru Narodowego. Powszechnie uważany jest za najwybitniejszego ucznia Leona Schillera. W czasie okupacji przeniósł się do Lwowa, gdzie pracował w Polskim Teatrze Dramatycznym. Najsłynniejszym spektaklem wyreżyserowanym przez Axera w tym okresie... więcej



Henryk Tomaszewski

Henryk Tomaszewski (ur. 20 listopada 1919 roku w Poznaniu, zm. 23 września 2001 roku w Kowarach) – twórca, dyrektor i kierownik artystyczny Wrocławskiego Teatru Pantomimy. Był tancerzem, mimem, choreografem, reżyserem i inscenizatorem. Absolwent krakowskich szkół dramatycznych i tanecznych, znalazł zatrudnienie w 1948 roku we Wrocławiu jako solista-tancerz w tamtejszej Operze. Z czasem stracił zapał do klasycznego baletu i zaczął poszukiwać... więcej



Krystian Lupa

Krystian Lupa (ur. 7 listopada 1943 roku w Jastrzębiu Zdroju) – przed przenosinami na ASP w Krakowie przez krótki czas studiował fizykę na tamtejszym Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1969 roku uzyskał dyplom na Wydziale Grafiki. Następnie przez dwa lata studiował reżyserię w łódzkiej „Filmówce”, a w latach 1973-1977 również reżyserię, ale teatralną, w krakowskiej Wyższej Szkole Teatralnej. Na studiach Lupa... więcej



Jerzy Grzegorzewski

Jerzy Grzegorzewski (ur. 22 czerwca 1939 roku w Łodzi, zm. 9 kwietnia 2005 roku w Warszawie) – był absolwentem Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych na Wydziale Malarstwa oraz Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie na Wydziale Reżyserii. Swoją drogę zawodową rozpoczął w latach sześćdziesiątych w Olsztynie i tamtejszym Teatrze imienia Stefana Jaracza. W roku 1970 przeniósł się do Łodzi, gdzie również... więcej



Tadeusz Kantor

Tadeusz Kantor (ur. 6 kwietnia 1915 roku w Wielopolu Skrzyńskim, zm. 9 grudnia 1990 roku w Krakowie) – dał się poznać publiczności jako malarz, scenograf, grafik, teoretyk sztuki, aktor i reżyser teatralny. Niedługo po zakończeniu drugiej wojny światowej założył „Grupę Młodych Plastyków”, w 1948 roku wydatnie przyczynił się do zorganizowania I Wystawy Sztuki Nowoczesnej w Krakowie. Studia na Akademii Sztuk Pięknych... więcej



Kazimierz Dejmek

Kazimierz Dejmek (ur. 17 kwietnia 1924 roku w Kowlu, zm. 31 grudnia 2002 roku w Warszawie) – w czasie wojny należał do AK. Jeszcze przed 1945 rokiem wstąpił do Teatru Ziemi Rzeszowskiej, w którym zadebiutował jako młody aktor rolą Jaśka w Weselu Stanisława Wyspiańskiego. Kolejnymi przystankami w jego karierze były Jelenia Góra i Łódź. W tym drugim mieście spotkał wielkiego Leona Schillera, który przyjął go do... więcej



Jerzy Grotowski

Jerzy Grotowski (ur. 11 sierpnia 1933 roku w Rzeszowie, zm. 14 stycznia 1999 roku w Pontederze we Włoszech) – w roku 1955 został absolwentem Wydziału Aktorskiego Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie. Kolejnym etapem jego edukacji scenicznej była Moskwa. Studiując na Gosudarstwiennym Instytutie Tieatralnogo Isskustwa im. Łunaczarskiego dobrze zaznajomił się z podstawami metody Stanisławskiego, Meyerholda czy Wachtangowa.... więcej