Polska szkoła filmowa - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
W 1955 roku ukazały się trzy filmy, które wyraźnie odstawały od reszty. Były to Pokolenie Andrzeja Wajdy, Błękitny krzyż Andrzeja Munka i Godziny nadziei Jana Rybkowskiego. Uważa się je za powiew świeżości, który przekształcił się w zjawisko określane „polską szkołą filmową”. W znamiennym 1956 roku po fali strajków, dojściu do władzy Gomułki i wyczekiwanej „odwilży” polska kinematografia odżyła na nowo.

Wreszcie pojawiło się nowe pokolenie młodych filmowców, którym pozwolono tworzyć wedle własnych upodobań. Zjawisko polskiej szkoły było dość specyficzne, ponieważ składające się na nie dzieła cechowały się różnorodnością stylistyczną i filozoficzną. Nie posiadało ono „wspólnego mianownika”. Również pod względem tematycznym i gry aktorskiej filmy tego nurtu nie wykazywały jednorodności.

Do wspomnianego pokolenia (należącego też do Kolumbów) nowych reżyserów zaliczali się: Andrzej Wajda, Kazimierz Kutz, Andrzej Munk, Tadeusz Konwicki, Wojciech Jerzy Has, Stanisław Lenartowicz, Jerzy Kawalerowicz, Jan Rybkowski, Janusz Morgentsern. Większość z nich wywodziła się z Łódzkiej Szkoły Filmowej. Kino artystyczne, reprezentowane przez polską szkołę filmową, było równoważnią dla kina popularnego.

Pokolenie Wajdy opowiada historię grupy młodych ludzi, których młodzieńcze lata brutalnie przerwała wojna. Reżyserowi nie udało się uniknąć pewnych kompromisów politycznych z władzami, dlatego główny bohater należy do komunistycznego ruchu oporu. Ponadto widoczne jest w nim zakłamanie historii i ukazanie jej z jedynie słusznego wówczas punktu widzenia. Jednak różnica między Pokoleniem a filmami socrealistycznymi była wyraźna. Przede wszystkim w warstwie artystycznej obraz Wajdy widocznie nawiązywał do włoskiego neorealizmu w ukazywaniu koszmaru wojny i powojennej rzeczywistości. Ponadto uwagę widza przykuwała gra zupełnie nowego pokolenie aktorów. Tadeusz Łomnicki, Roman Polański, Tadeusz Janczar, a przede wszystkim Zbigniew Cybulski.

Za jeden z najważniejszych filmów w długiej karierze Andrzeja Wajdy uznaje się Kanał z 1957 roku. Dzieło opowiadające o losach oddziału AK w ostatnich dniach powstania warszawskiego, który został zmuszony do ucieczki ze starego miasta kanałami. Bohaterowie filmu od samego początku skazani są na śmierć, co na początku filmu zdradza widzom lektor. Jeden po drugim giną w podziemnych ściekowych tunelach. Film ukazywał powstańców w upokarzających sytuacjach słabości i lęku, lecz mimo wszystkich bohaterskich, przypominających romantyków.

Temat powstania warszawskiego podjął również Andrzej Munk w filmie Eroica. Obraz, który miał premierę osiem miesięcy po Kanale, z tą jednak różnicą, że bohaterowie zostali pozbawieni odarci z heroicznego patosu. O nowatorstwie dzieła Munka Haltof pisze:
Wprowadza on niezwykłą (jak na polskie standardy) postać antybohatera wojennego, Dzidziusia Górkiewicza (Edward Dziewoński), oportunistę, handlarza i przypadkowego bohatera. Nie jest to odważny, urodzony żołnierz, jak można by oczekiwać, lecz raczej podejrzany cywil.
Munk ukazał więc powstańczą codzienność. W tym filmie widzowie nie dopatrzyli się charakterystycznego dla polskich twórców zamiłowania do martyrologii i męczeństwa, co nie wszystkim się spodobało.

Kolejny film Munka – Zezowate szczęście – również oparty był na postaci antybohatera, lecz dzięki komediowej konwencji zyskał sobie sympatię publiczności. Obraz opowiada historię Jana Piszczyka (niezapomniana kreacja Bogumiła Kobieli), który rozpaczliwie próbował odegrać znaczącą rolę w historii, lecz prześladujący go pech skutecznie go hamuje. Prześmiewcza opowieść Munka stanowiła komentarz do sytuacji panującej w Polsce, u której elit znajdowali się ludzie z nizin społecznych, oportuniści bez żadnych kompetencji.

Filmem, który uważa się za najlepszy przykład zjawiska artystycznego, jakim była polska szkoła filmowa, jest Popiół i diament Andrzeja Wajdy z 1958 roku. Historia ostatnich dni wojny, kiedy żołnierze Armii Krajowej zdając sobie sprawę, że Polska znajdzie się niedługo w zasięgu oddziaływań ZSRR. Główny bohater – Maciek Chełmicki (Zbigniew Cybulski) na zlecenie przełożonych dokonuje zamachu na sekretarza partyjnego. Film został zrealizowany w oryginalny sposób. Większość akcji dzieje się w hotelu przygotowującym wystawne przyjęcie z okazji zakończenia wojny. Znajduje się tam bohater, który wspomina pewne wydarzenia. Ta jedność miejsca i akcji, a także tragizm postaci przywołuje na myśl klasyczny dramat.

Do pozostałych głośnych filmów zaliczanych do szkoły polskiej zalicza się filmy: Kazimierza Kutza – Krzyż walecznych z 1958 roku, Nikt nie woła z 1960 roku, Ludzie z pociągu z 1961 roku; Jerzego Kawalerowicza – Matka Joanna od aniołów z 1961 roku; Jerzego Kawalerowicza – Pociąg z 1958 roku; Janusza Morgensterna – Do widzenia, do jutra z 1960 roku; Tadeusza Konwickiego – Ostatni dzień lata z 1958 roku. Równie ważną postacią, co Andrzej Wajda czy Andrzej Munk dla polskiej szkoły filmowej był Jerzy Stefan Stawiński, autor scenariusza między innymi do: Człowieka na torze, Kanału, Eroici czy Zezowatego szczęścia.

Okres polskiej szkoły filmowej zakończył się na początku lat sześćdziesiątych, kiedy władze partyjne zaczęły zacieśniać swoją kontrolę nad produkcjami kinematograficznymi. Okres względnej swobody musiał się wreszcie skończyć. U schyłku szkoły polskiej, na początku lat sześćdziesiątych swoją karierę reżyserską zdążył rozpocząć dotychczasowy aktor – Roman Polańśki, którego film Nóż w wodzie z 1963 roku, w którym występuje zaledwie trójka aktorów, a akcję okrasza doskonała muzyka jazzowa Krzysztofa Komedy, uważa się za ostatnie dzieło polskiej szkoły filmowej.

Następujący później okres 1965-1976 upłynął pod znakiem ekranizacji dzieł rodzimej literatury. Wówczas na ekranach polskich kin pojawiły się między innymi: Pan Wołodyjowski, Potop, Chłopi, Ziemia obiecana, Wesele, Noce i dnie, Faraon, Lalka, Popioły, Sanatorium pod Klepsydrą, Rękopis znaleziony w Saragossie, Brzezina i wiele innych.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Streszczenie lektury - Kamień na kamieniu
2  Tadeusz Kantor
3  Rewolucja w Szewcach



Komentarze: Polska szkoła filmowa

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: