Nowe tytuły po II wojnie światowej - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Zarówno szeroko pojęta działalność cenzury, a także uwarunkowania polityczne nie powstrzymały rozwoju prasy literackiej, na której łamach wciąż ukazywały się rzetelne recenzje, eseje i żywe dysputy na tematy artystyczne i humanistyczne, a także świeże komentarze na temat najnowszych dzieł rynku zachodniego. Rynek prasy kulturalnej, zwłaszcza po roku 1956, systematycznie się powiększał.

Nie tylko powstawały nowe tytuły, ale stare odzyskiwały swój dawny charakter po tym, jak oddziaływanie socrealizmu wyraźnie osłabło. Przykładem takiego pisma może być „Twórczość”, której redaktorem naczelnym od 1955 roku był Jarosław Iwaszkiewicz. Dzięki wybitnemu literatowi na łamach czasopisma pojawiały się bardzo ambitne utwory lub ich fragmenty. Na stronach „Twórczości” pojawiały się również wysokiej wartości teksty krytycznoliterackie.

W roku „odwilży” powstał miesięcznik kulturalny „Dialog”, którego pierwszym redaktorem był dramaturg Adam Tarn, autor między innymi Zwykłej sprawy. Czasopismo to poświęcone było wszelkim zagadnieniom związanym z utworami scenicznymi i teatrem. Pismo przysłużyło się wielce polskiej kulturze za sprawą inicjatywy tłumaczenia na rodzimy język najnowszych dramatów zachodnich. W ten sposób w teatrach PRL pojawiały się europejskie i amerykańskie utwory wybitnych współczesnych twórców. Również na łamach „Dialogu” rozwinęła się eseistyka poświęcona dramaturgii najnowszej.

Jednym z najważniejszych, o ile nie najważniejszym, czasopismem kulturalnym czasów PRL była „Współczesność”. W 1956 roku Grupa Literacka Współczesność, w opozycji do socrealizmu i literatury produkcyjnej założyła własne pismo literacko-artystyczne, które do 1958 roku ukazywało się co półtora miesiąca, a od momentu przejęcia go przez PAX jako dwutygodnik. Tytuł przetrwał do 1971 roku. Jest uważany przez wielu badaczy i krytyków literatury pismem jednego pokolenia - pokolenia „odwilży”.

W ciągu piętnastu lat istnienia, „Współczesność” miała siedmiu redaktorów naczelnych. Pierwszym był pomysłodawca założenia grupy i wydawania pisma pod tym samym tytułem, które miało stanowić zwierciadlane odbicie tego, co aktualnie działo się w literaturze, nowelista i powieściopisarz Leszek Szymański, jego następcami byli kolejno: Stanisław Grochowiak, Witold Dąbrowski, Stanisław Kuszewski, Andrzej Lam, Józef Lenart i Marek Adam Jaworski.

Periodyk szybko stał się trybuną młodych twórców debiutujących około 1956 roku. Warto wspomnieć, że żadna z ośmiu osób zakładających „Współczesność” nie miała w tym okresie na swoim koncie więcej niż kilku opublikowanych opowiadań lub wierszy. Linia pisma wyraźnie odróżniała go od „Nowej Kultury”, „Przeglądu Kulturalnego”, „Życia Literackiego” – tytułów zdominowanych przez pisarzy pokolenia Kolumbów oraz współpracowników nieistniejącej już „Kuźnicy”. „Współczesność” dała szansę debiutantom.

Z czasopismem współpracowali między innymi: Andrzej Bursa, Ernest Bryll, Stanisław Grochowiak, Marek Hłasko, Jerzy Harasymowicz, Ireneusz Iredyński, Marek Nowakowski, Edward Stachura, Władysław Lech Terlecki.

W 1961 roku ukazał się pierwszy numer „Tygodnika Kulturalnego” adresowanego głównie do inteligencji wiejskiej i małomiasteczkowej. Pismo wyspecjalizowało się w tematyce ludowej, rolniczej, a także zgłębiało staropolską tradycję. Wspierało także nurt prozy chłopskiej.

Na mocy dekretu ówczesnych władz w 1963 roku zamknięto dwa czasopisma kulturalne: „Nową Kulturę” oraz „Przegląd Kulturalny”, a na ich miejsce powołano jeden tytuł – „Kulturę”. Periodyk ten pełnił funkcję oficjalnego organu państwowego, przestrzegającego oficjalnej doktryny, a jednocześnie aktywnie uczestniczący w życiu kulturalnym.

Dzięki „odwilży” możliwe było powstanie kilku katolickich czasopism. W 1956 roku na rynek wydawniczy powrócił „Tygodnik Powszechny”. Razem z nim pojawił się także „Znak”. Dwa lata później powstał miesięcznik „Więź”, którego pierwszym redaktorem naczelnym był Tadeusz Mazowiecki. Wymienione trzy pisma skupiały wokół siebie katolicką inteligencję oraz pisarzy tworzących w tym nurcie. Wciąż jednak odczuwalna niechęć ze strony państwa dla tego środowiska skutkowała niskimi nakładami (pisma katolickie otrzymywały mniej papieru drukarskiego).

W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych zaczęły rozwijać się regionalne miesięczniki kulturalne wspierane przez władze lokalne. Najwyższy poziom wśród nich reprezentowała wówczas wrocławska „Odra”, pismo założone w 1958 roku. Do wyróżniających się można zaliczyć również poznański „Nurt” i białostockie „Kontrasty”.

Jak pisze Zbigniew Jarosiński w Małej historii literatury polski. Literatura lat 1945-1975:
Ten rozwój literackiego czasopiśmiennictwa odzwierciedlał procesy różnicowania się literackich zapotrzebowań, wynikające po części z oddalania się od siebie poszczególnych form i rodzajów twórczości, a po części z rosnącej rozmaitości czytelniczych upodobań. I chociaż ówczesny system kulturalny zakładał zasadniczą jednolitość wartości, którym literatura powinna służyć, to jednak odmiennościom tym nie pomógł, ani nie chciał, się przeciwstawiać.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  „Wujek Karol. Kapłańskie lata Papieża” - streszczenie
2  Literatura lagrowa
3  Stalinizm



Komentarze: Nowe tytuły po II wojnie światowej

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: