Kino moralnego niepokoju - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Takim mianem określa się istotny okres w polskiej kinematografii, który przypadał na lata 1976-1981. Do najważniejszych dla tego nurtu zalicza się dzieła takich reżyserów jak: Andrzej Wajda (Człowiek z marmuru z 1977 roku, Bez znieczulenia z 1978 roku, Dyrygent z 1980 roku), Krzysztof Zanussi (Barwy ochronne z 1977 roku), Agnieszka Holland (Aktorzy prowincjonalni z 1979 roku, Kobieta samotna z 1981 roku), Krzysztof Kieślowski (Amator z 1979 roku), Janusz Zaorski (Dziecinne pytania z 1981 roku), Feliks Falk, (Wodzirej z 1978 roku, Szansa z 1980 roku), Marcel Łoziński (Jak żyć z 1977roku), Piotr Andrejew (Klincz z 1979 roku), Barbara Sass (Bez miłości z 1980 roku) i Janusz Kijowski (Indeks z 1977 roku, Kung-fu z 1980 roku), któremu przypisuje się autorstwo pojęcia „kino moralnego niepokoju”.

Marek Haltof dokonuje zbiorowej charakterystyki utworów zaliczanych do nurtu:
Ta seria współczesnych filmów realistycznych stanowi opis konfliktu między państwem a jednostką i ukazuje przepaść dzielącą „postępowe” hasła od ich realizacji. Ze względu na cenzurę system nie jest bezpośrednio atakowany. Filmy wymierzone są w jego instytucje i funkcjonariuszy, ukazując korupcje i inne schorzenia społeczne. Mechanizmy manipulacji oraz indoktrynacji są przedstawiane metaforycznie. (…) Ich akcja często rozgrywa się na prowincji (może po to, aby pokazać, że problemy te są daleko od centrum), a same filmy są gęsto poprzetykane lekko zawoalowanymi aluzjami do rzeczywistości społecznej i politycznej.


Film Wajdy Człowiek z marmuru zawiera niezapomniane kreacje aktorskie Jerzego Radziwiłowicza i debiutującej Krystyny Jandy. Obraz opowiadał historię przykładnego murarza i młodej reżyserki, która zamierzała nakręcić o nim film. Dzieło Wajdy doskonale ukazywało realia życia w Polsce w okresie stalinizmu. Obraz jak żadne wcześniejsze dzieło, wyrażał rozczarowanie komunizmem, manipulacje władz i zakłamanie propagandy. Człowiek z marmuru nie był filmem powszechnie dostępnym. Cenzura drastycznie ograniczyła liczbę kopii i projekcji, jednak za granicami Polski zagwarantował Wajdzie uznanie zachodnich krytyków i twórców.

Kontynuacją Człowieka z marmuru był Człowiek z żelaza z 1981 roku. Opowiada on tym razem historię stoczniowca (syna murarza) i jego żony (tej samej reżyserki znanej z poprzedniej części). Film przeszedł do historii jako najważniejsze dzieło „solidarnościowe”, ponieważ nie tylko pokazuje początki tego największego w Polsce związku zawodowego oraz trudności, z jakimi musieli borykać się jego członkowie. Dzieło Wajdy zostało uhonorowanej Złotą Palmą na festiwalu w Cannes.

Barwy ochronne Zanussiego z kolei poruszały problem konformizmu i uległości polskich elit intelektualnych wobec komunistycznych władz. Akcja filmu toczy się na letni obozie językoznawców, na którym starli się między sobą dwaj pracownicy naukowi. Pierwszym z nich był starszy i cyniczny docent (w tej roli Zbigniew Zapasiewicz), a drugim młody asystent i idealista (Piotr Garlicki). Toczone przez nich długie rozmowy stanowią najważniejszą część filmu, z którego wynika, że młodzi ludzie zamiast przeciwstawić się opresji ze strony władz, poddają się im przyjmując „barwy ochronne”, dzięki którym wtapiają się w szereg.

Młodsi przedstawiciele kina moralnego niepokoju (nazywanego też kinem nieufności) byli studentami, kiedy miały miejsce wydarzenia „marca’68”. Znalazło to silne odzwierciedlenie w ich twórczości. Przykładem tego może być film Indeks Janusza Kijowskiego. Główny bohater dzieła – Józef Moneta (w tej roli Andrzej Zaleski), został usunięty z uniwersytetu za postawienie się w obronie studenta, który brał udział w zamieszkach. Po wielu latach zatrudnił się w szkole jako surowy nauczyciel, karzący niesubordynowanych uczniów. Film Kijowskiego trafił na ekrany dopiero w 1981 roku, czyli cztery lata po ukończeniu. Interwencja cenzury uczyniła z Indeksu jeden z najbardziej wyczekiwanych „pułkowników”, (tak określano filmy zalegające na pułkach w archiwach, których wyświetlanie były zakazane).

Innym młodym reżyserem tworzącym w tym okresie był Krzysztof Kieślowski. Jego Amator z Jerzym Stuhrem w roli głównej, opowiada historię prostego robotnika, który po zakupie ręcznej kamery zaczyna interesować się otaczającą go rzeczywistością. Filmuje wszystko, co dzieje się dookoła. Najpierw skupia się na swojej rodzinie, potem zakładzie pracy, a następnie miasteczku, w którym mieszka. Dzięki spojrzeniu z perspektywy obiektywu, które pozwala mu zachować dystans, dostrzega prawdzie oblicze swojego życia. Film porusza też zagadnienie odpowiedzialności artystycznej. Tworzone przez głównego bohatera dokumenty, które trafiły do władz miasteczka i telewizji przyczyniły się do zwolnienia z pracy kilku jego znajomych, ponieważ ukazał ich w niewłaściwym świetle.
Rozwój kina moralnego niepokoju zatrzymał stan wojenny. W konsekwencji represji na emigrację udali się niektórzy z przedstawicieli tego nurtu, między innymi Krzysztof Kieślowski i Agnieszka Holland.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  „Wujek Karol. Kapłańskie lata Papieża” - streszczenie
2  Proza nurtu wiejskiego, tzw. chłopska
3  „Bibuła” - drugi obieg



Komentarze: Kino moralnego niepokoju

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: