Literatura iberoamerykańska - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Literatura rodem z Ameryki Łacińskiej osiągnęła w epoce współczesnej bardzo wysoki poziom, dzięki czemu stała się bardzo ważnym ośrodkiem. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych za sprawą tak zwanego realizmu magicznego, jak nazwano styl najwybitniejszego reprezentanta całej literatury iberoamerykańskiej – Gabriela Garcii Márqueza. Kolumbijczyk zyskał światową sławę głównie dzięki powieściom, a także opowiadaniom, w których umiejętnie połączył elementy fantastyczne z realizmem i doskonale ukazał życie i konflikty całego kontynentu południowoamerykańskiego.

Za najbardziej znane dzieło Márqueza uważa się sagę rodu Buenda, czyli Sto lat samotności (z 1967 roku), lecz każda powieść lub zbiór opowiadań, które wyszły spod jego ręki uważane jest powszechnie za arcydzieło. Do pozostałych wybitnych utworów autora można zaliczyć między innymi: Szarańcza (z 1955 roku), Opowieść rozbitka (z 1970 roku), Jesień patriarchy (z 1975 roku), Miłość w czasach zarazy (z 1985 roku), Dwanaście opowiadań o tułaczach (z 1992 roku), O miłości i innych demonach (z 1994 roku) czy Rzecz o mych smutnych dziwkach (z 2004 roku).

Gabriel Garcia Márquez w 1982 roku został laureatem Literackiej Nagrody Nobla, lecz nie był on pierwszym twórcą iberoamerykańskim, który zaznał tego zaszczytu. W 1971 roku Szwedzka Akademia wyróżniła chilijskiego poetę Pablo Nerudę. Artysta debiutował w latach dwudziestych ubiegłego wieku, osiągając już wtedy wielką popularność na kontynencie. Zaczynał od erotyków, następnie wypracował swój własny oryginalny język symboli poetyckich, dzięki któremu idealnie wyrażał nastrój niepokoju i katastrofizmu.

Jednak światową sławę przyniosły mu poematy zaangażowane politycznie. W 1937 roku napisał rewolucjonistyczny España en el corazón (pod wpływem wydarzeń hiszpańskiej wojny domowej), a w 1950 Pieśń powszechną, w której ukazał walkę o wolność uciśnionych ludów Ameryki Łacińskiej. Pod koniec lat pięćdziesiątych zajął się poezją codzienności.

Nobla w dziedzinie literatury co prawda jeszcze nie zdobył, ale co roku wymieniany jest w gronie kandydatów do tego wyróżnienia. Mowa o Meksykaninie Carlosie Fuentesie. Światowy rozgłos przyniosła mu powieść Śmierć Artema Cruza (z 1962 roku). Jego twórczość przesiąknięta jest niezwykle bogatą meksykańską historią i kulturą. Często nawiązuje do rewolucji. Spora część jego powieści rozgrywa się na ulicach stolicy Meksyku, która jest dla autora źródłem fascynacji. Fuentes prezentuje w swoich powieściach, jak i w życiu prywatnym, antyamerykańskie przekonania.

Do najważniejszych jego dzieł, poza wymienionym już jednym tytułem, zalicza się: Krainę najczystszego powietrza (1959 rok), Pieśń ślepców (1964 rok), Świętą strefę (1967 rok), Zmianę skóry (1967 rok), Terra Nostrę (1975 roku), Spaloną wodę (1981 rok), Starego gringo (1985 rok), Kryształową granicę (1995 rok), Lata z Laurą Diaz (1999 rok), Contra Bush (2004 rok) i jak na razie ostatnią powieść Wszystkie szczęśliwe rodziny (2006 rok).

Jednym z najbardziej oryginalnych twórców iberoamerykańskich był Julio Cortázar. Argentyńczyk wypracował niespotykany u nikogo przed nim styl prozatorski. Jego powieści i opowiadania zapisane są kunsztownym językiem, a wydarzenia fantastyczne przeplatają się realnymi tak często i niespodziewanie, ponieważ wynikają bezpośrednio z uczuć głównego bohatera.

Cortázar słynął również z tego, że sam tworzył nowe konwencje, a nawet słowa. Jego teksty przepełnione są neologizmami lub zdaniami pozbawionymi sensu czy składni. Niektórzy badacze są przekonani, że niepozorność stylu Argentyńczyka wynikała z jego charakteru i sytuacji życiowej. Pochodzący z Ameryki Południowej pisarza przez całe dorosłe życie mieszkał bowiem w Paryżu, gdzie musiał zmagać się z łatką obcokrajowca, co dla takiego nonkonformisty było trudne.
Cortázara uważa się dziś za jednego z najważniejszych przedstawicieli postmodernizmu w literaturze. Jego najsłynniejsza powieść Gra w klasy (z 1963 roku) jest sztandarowym dziełem wspomnianego ruchu filozoficznego i kulturowego, który nawoływał do odrzucenia wszelkich norm, wytycznych, planów, schematów i sztamp wypracowanych przez ludzki umysł przez ostatnie dwieście lat. W swojej powieści Cortázar tak naprawdę zabawił się konwencją, grał ze słowem i linearnością.

Podobnie jak w przypadku Carlosa Fuentesa, każdego roku w kontekście Literackiej Nagrody Nobla wymienia się nazwisko Mario Vargasa Llosy. Raz był nawet oficjalnie nominowany, ale musiał uznać wyższość Wisławy Szymborskiej. Ten peruwiański prozaik wyspecjalizował się w iberoamerykańskiej powieści politycznej. Jego utwory osadzone są najczęściej w peruwiańskiej rzeczywistości w czasach, kiedy w kraju panuje wojskowa junta, mimo to wiele z nich przesiąkniętych jest wspaniałym humorem. Do najsłynniejszych jego dzieł zalicza się: Miasto i psy (1963 rok), Rozmowę w katedrze (1969 rok), Pantaleona i wizytantki (1973 rok), Kto zabił Palomina Molero? (1986 rok), Gawędziarza (1987 rok), Święto kozła (2000 rok) czy ostatnie Szelmostwa niegrzecznej dziewczynki (2006 rok).

Jedną ze wspólnych cech wielu twórców iberoamerykańskich jest ich zaangażowanie w politykę. Gabriel Garcia Márquez na przykład od lat przyjaźni się z Fidelem Castro, a w Kolumbii niejednokrotnie pełnił funkcję mediatora pomiędzy komunistycznymi kombatantami, a reżimem wojskowym. Carlos Fuentes z kolei pełnił dyplomatyczną funkcję ambasadora Meksyku we Francji. Jednak najbardziej zaangażowanym politycznie pisarzem wśród wymienionych powyżej jest bez wątpienia Mario Vargas Llosa, który w 1990 roku otarł się o urząd prezydenta Peru. Prozaik wygrał pierwszą turę wyborów, lecz w drugiej musiał uznać wyższość posiadającego japońskie korzenie Alberto Fujimoriego.

Najpopularniejszym przedstawicielem portugalskojęzycznego odłamu literatury iberoamerykańskiej jest Brazylijczyk Paulo Coelho. Pisarz, którego sama biografa stanowi niesamowitą historię, zasłynął w latach siedemdziesiątych jako tekściarz Raula Seixesa, wielkiej gwiazdy południowoamerykańskiej sceny rockowej. Znaczną część ze swoich życiowych przygód opisał na kartach powieści. W młodości przebywał w zakładzie psychiatrycznym, brał narkotyki, trafił do więzienia za działalność wywrotową.

Pisaniem zajął się dopiero po przeprowadzce z Rio de Janeiro do Londynu w 1977 roku. Twórczość Coelho budzi wiele kontrowersji. Niektóre z jego powieści kościół katolicki uznaje wręcz za herezję. Zarzuca mu się również zbyt prosty styl i bezpośredniość. Do najsłynniejszych jego dzieł należą: Pielgrzym (1987 rok), Alchemik (1988 rok), Brida (1990 rok), Na brzegu rzeki Piedry usiadłam i płakałam (1994 rok), Piąta Góra (1996 rok), Podręcznik wojownika światła (1997 rok), Weronika postanawia umrzeć (1998 rok), Jedenaście minut (2003 rok), Czarownica z Portobello (2006 rok).


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Streszczenie "Słonia"
2  Pokolenie „Współczesności” (`56)
3  Fantastyka naukowa



Komentarze: Literatura iberoamerykańska

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: