Powojenna literatura amerykańska - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Zakończenie drugiej wojny nie było by możliwe bez wsparcia, jakiego aliantom udzieliły Stany Zjednoczone. Rok 1945 oznaczał nie tylko zakończenie konfliktu, ale początek absolutnej dominacji USA na niemal każdym polu na arenie międzynarodowej. Wówczas role kulturalnej stolicy świata od Paryża przejął Nowy Jork. W Ameryce znalazła się też wielka fala intelektualnych emigrantów z europejskich państw bloku wschodniego, która dodatkowo umocniła pozycję Stanów Zjednoczonych, jeśli chodzi o zaplecze umysłowe. Można powiedzieć, że wraz zakończeniem drugiej wojny światowej rozpoczęła się wielka ekspansja kulturowa USA, która swoim zasięgiem obejmowała cały glob.

Dominacja literatury amerykańskiej przejawiała się chociażby w liczbie zdobytych Literackich Nobla, których laureatami w latach powojennych kolejno William Faulkner (1949 rok), Ernest Hemingway (1954 rok), John Steinbeck (1962 rok), Saul Bellon (1976 rok), Isaac Bashevis Singer (1978 rok), Josif Brodski (Rosjanin posiadający obywatelstwo USA) (1987 rok) i Toni Morrison (1993 rok).

Przed wojną bezapelacyjnie najważniejszymi postaciami dla amerykańskiej powieści byli odwieczni rywale William Faulkner i Ernest Hemingway. O ile pierwszy z nich swoje najdonioślejsze dzieła napisał przed wybuchem wojny (Żołnierska zapłata, Moskity, Sartoris, Wściekłość i wrzask, Kiedy umieram, Azyl, Światłość w sierpniu, Zielona gałąź, Punkt zwrotny, Absalomie, Absalomie, Niepokonane, Dzikie palmy), to drugi opublikował w czasie wojny bestseller Komu bije dzwon, a w 1952 roku swoją najlepszą powieść Stary człowiek i morze. Style reprezentowane przez obydwóch twórców zasadniczo różniły się od siebie. Powieści Faulknera zawierały wielką intelektualną głębię, opierały się na psychologizmie postaci, a ich język był złożony i artystycznie nacechowany. Zupełnie inaczej wyglądały utwory Hemingwaya, które najprościej można scharakteryzować jako minimalistyczne. Po wojnie William Faulkner napisał takie powieści jak: Intruz (z 1948 roku), Requiem dla zakonnicy (z 1951 roku), Przypowieść (z 1954 roku), Wielki las (z 1955 roku), Rezydencję (z 1959 roku) i Koniokrady (w 1962 roku).

Po wojnie doskonale rozwinął się amerykański dramat. Przyczynili się do tego głównie dwaj twórcy, których za życia uznano najlepszymi dramaturgami XX wieku. Mowa tu o Arturze Millerze i Tennessee Williamsie. Pierwszy z nich zasłynął głównie dzięki współpracy z wybitnym reżyserem teatralnym i filmowym Elią Kazanem, a także małżeństwu z Marilyn Monroe. Do jego najważniejszych sztuk zalicza się takie arcydzieła jak: Wszyscy moi synowie (z 1947 roku), Śmierć komiwojażera (z 1949 roku), Czarownice z Salem (z 1952 roku), Widok z mostu (z 1952 roku), Po upadku (z 1964 roku), Cena (z 1968 roku), Coś w rodzaju miłości (z 1982 roku), Elegia dla jednej pani (z 1982 roku) oraz Strzeż się pamięci (z 1987 roku). W swojej twórczości poruszał w paraboliczny sposób ważkie tematy społeczne i polityczne, koncentrując się na losach jednostki w obliczu trudnych decyzji. Najlepszym przykładem tego przykładem są Czarownice z Salem będące poetycką interpretacją wydarzeń, jakie miały miejsce w Hollywood na początku lat pięćdziesiątych, kiedy to komisja senacka urządziła „polowanie” na byłych członków partii komunistycznej.

Tennessee Williams z kolei skoncentrował się w swojej twórczości na ukazaniu momentu gwałtownych przemian zachodzących w amerykańskim społeczeństwie w latach czterdziestych i pięćdziesiątych. Motywem często przebijającym się w jego dramatach był erotyzm i homoseksualizm, co można tłumaczyć tym, iż sam był gejem. Akcję swoich sztuk umieszczał najczęściej w południowych stanach USA, ponieważ sam pochodził z Południa. Poza tym panująca tam duchota i upały doskonale pasowały do tworzonych przez niego dramatów, czego najlepszym przykładem jest Tramwaj zwany pożądaniem (z 1947 roku), dziejący się w specyficznym klimacie Nowego Orleanu. Do innych dzieł Williamsa, które do dziś cieszą się wielka popularnością wśród reżyserów na całym świecie, można zaliczyć: Szklaną menażerię (z 1944 roku), Tatuowaną różę (z 1951 roku), Kotkę na gorącym dachu (z 1955 roku), Słodkiego ptaka młodości (z 1959 roku) oraz Noc iguany (z 1961 roku).

Wracając do powieści należy wspomnieć jeszcze o kilku wielkich twórcach wywodzących się z USA. Pierwszym z nich jest Truman Capote, autor literatury faktu. Zasłynął dzięki dwóm powieściom: Inne głosy, inne ściany (z 1948 roku) oraz Harfa traw (z 1951 roku). Obydwie cechowały się subtelnością, poetyckością i młodzieżową tematyką. Jednak dziełem, które zapewniło mu status prawdziwej gwiazdy było Śniadanie u Tiffany’ego z 1958 roku. Całkowitym zwrotem w twórczości Capote stała się równie głośna powieść Z zimną krwią będąca niemal dokumentalną relacją krwawej zbrodni popełnionej przez dwójkę młodych ludzi. W dziele tym znajduje się też wierny zapis procesu sądowego oraz egzekucji. W ten sposób autor zapoczątkował światowy trend powstawania powieści dokumentalnych.

Kolejnym wielkim amerykańskim powieściopisarzem był Kurt Vonnegut, kojarzony głównie z literaturą postmodernistyczną. Zasłynął jako prowokator, który budował swoje dzieła na podobieństwo Biblii, czyli z bardzo licznych i krótkich rozdziałów. Jego utwory przepełnione były niezwykłymi groteskowymi postaciami i sytuacjami, co świadczyło o wielkiej wyobraźni artysty. Do jego najgłośniejszych dzieł można zaliczyć: Matkę noc (z 1962 roku), Kocią kołyskę (z 1963 roku), Rzeźnię numer pięć (z 1969 roku), Śniadanie mistrzów (z 1973 roku), Recydywistę (z 1979 roku), Galapagos (z 1985 roku) i Hokus pokus (z 1990 roku).

Równie ważnym powieściopisarzem był William Wharton. Jego utwory mają niepowtarzalny obyczajowo-psychologiczny charakter, a ich bohaterem zawsze jest alter ego pisarza. Powieści Whartona niosą konkretne filozoficzne przesłanie – należy cieszyć się życiem, czerpać z niego pełnymi garściami, gromadzić wokół siebie ukochanych ludzi. Za najważniejszą w dorobku pisarza powieści uważa się Ptaśka (z 1978 roku). Był to jego debiut literacki, choć miał już wówczas pięćdziesiąt trzy lata. Utwór ceni się do dziś za jego warstwę psychologiczną, a zwłaszcza kreację głównego bohatera. Do pozostałych wartych uwagi powieści Whartona można zaliczyć takie utwory jak: Tato (z 1981 roku), Werniks (z 1984 roku), Wieści (z 1987 roku), Franky Furbo (z 1989 roku), Spóźnieni kochankowie (z 1991 roku), Niezawinione śmierci (z 1994 roku) czy Dom na Sekwanie (z 1996 roku).

William Wharton cieszył się niezwykłym zainteresowaniem w Polsce. W naszym kraju ukazały się wszystkie powieści autora, a nawet dzieła, które nie ukazywały się w USA. Każdy kolejny utwór Whartona ukazujący się na polskim rynku niemal natychmiast znajdował się na szczycie bestsellerów.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Streszczenie „Madame”
2  Autotematyzm
3  Poezja metafizyczna



Komentarze: Powojenna literatura amerykańska

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: