Socrealizm - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Podobnie jak w przypadku literatury, socrealizm nakładał na artystów plastyków określone wymogi ideowe i filozoficzne, którym mieli podporządkować swoje dzieła. Przede wszystkim musieli oni malować, rzeźbić i budować w myśl „determinantu klasowego” zaczerpniętego z teorii Hegla o jedności dzieła sztuki z procesem historycznym. W ten sposób Marks i Engels określili wyznaczniki estetyczne dla nurtu socjalistycznego realizmu, które upodobniały wytwór artysty do produktu fabrycznego. Według filozofów komunistycznych sztuka powinna pełnić funkcję dydaktyczną w procesie kształtowania nowego typu człowieka. Realizm stał się wówczas jedyną dopuszczalną formą wyrazu, a wszystkie uważane dotąd uniwersalne cechy estetyczne uważano za klasowe. Artyści tworzący w nurcie socrealistycznym musieli podporządkować się całkowicie rzekomemu procesowi historycznemu.

Wyznaczniki filozoficzne i ideologiczne bardzo ograniczyły tematykę i formę dzieł artystów zmuszonych do tworzenia według tych wytycznych. Nic więc dziwnego, że najczęściej powstającymi wówczas pracami były portrety najważniejszych osób w państwach komunistycznych, ilustracje ukazujące robotników i chłopów przy codziennej pracy oraz sceny batalistyczne. Wszystkie dzieła charakteryzowały się monumentalnością, patosem i szczególną dbałością o zachowanie realizmu. Dzięki tym zabiegom sztuka stała się masowa i zrozumiała dla wszystkich obywateli państw socjalistycznych. Można powiedzieć, że pod względem formalnym socrealizm nawiązywał do klasycyzmu.
Zleceniodawcami obrazów, rzeźb i budynków niemal zawsze było państwo, które bezwzględnie wymagało zachowania radzieckich wytycznych. Co ambitniejsi artyści usiłowali przemycać w dziełach elementy kubizmu czy koloryzmu. Dla władz jednak najważniejsze pozostawało zachowanie realizmu i przesłania ideologicznego prac.

Za najważniejszych przedstawicieli socrealizmu w malarstwie uważa się oczywiście Rosjan. Zaliczają się do nich Borys Joganson, autor m.in. Przesłuchania komunisty, Aleksander Gierasimow, którego najsłynniejszym dziełem jest Stalin i Woroszyłow na Kremlu oraz Isaak Brodski, spod którego pędzla wyszedł obraz zatytułowany Lenin w Smolnym. Jeśli chodzi o rzeźbę, to zdecydowanie najgłośniejszym radzieckim twórcą była Wiera Muchina, autorka słynnej pracy Robotnik i kołchoźnica.

Jeśli chodzi o polskich malarzy socrealistycznych, to na czoło wysunęli się Aleksander Kobzdeja, którego obraz Podaj cegłę uważa się wręcz za symbol, a także Helena i Juliusz Krajewscy, autorzy Podziękowania traktorzyście. Podobnie jak w ZSRR, w Polsce powstawało bardzo dużo dzieł o tematyce politycznej, czego przykładem może być praca Towarzysz Bierut wśród robotników autorstwa Włodzimierza Zakrzewskiego. Chcąc zapoznać się z polską rzeźbą socrealistyczną wystarczy udać się pod warszawski Pałac Kultury i Nauki i przypatrzeć się ozdabiającym go płaskorzeźbom i posągom. Władze wymagały od rzeźbiarzy tworzenia wielkiej ilości pomników, najsłynniejszy z nich to pomnik Lenina autorstwa Mariana Koniecznego, który stał w krakowskiej Nowej Hucie.

Jeśli chodzi o architekturę, to również wymagano w niej przestrzegania wytycznych ideologicznych, a także zawarcia przesłania o potędze i wielkości państw komunistycznych. Powstające wówczas budynki i budowle nie były uważane za piękne, ale to nie było najważniejsze. One miały być przede wszystkim monumentalne i symetryczne. Ich zadaniem było wzbudzanie szacunku i uznania dla państwa i władzy. Komuniści stanowczo wymagali również od architektów i projektantów przestrzeni tworzenia wielkich placów, na których mogłaby gromadzić się społeczność. Władze dopuszczały detale mające zdobić fasady budynków jedynie wtedy, gdy przedstawiały one sceny, przedmioty lub osoby bezwzględnie kojarzone z ustrojem komunistycznym.

Za architektoniczne przykłady socrealizmu w Rosji uważa się między innymi stacje moskiewskiego metra. Jeśli chodzi o Polskę to na czoło wysuwa się ponownie Pałac Kultury i Nauki oraz Plac Konstytucji. Poza tym do socrealizmu zalicza się również warszawską Marszałkowską Dzielnicę Mieszkaniową czy Nową Hutę.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  „Wujek Karol. Kapłańskie lata Papieża” - streszczenie
2  „Ten obcy" - recenzja
3  Nawiązania do „Wesela” Wyspiańskiego w Szewcach



Komentarze: Socrealizm

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: