Jerzy Grotowski - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Jerzy Grotowski (ur. 11 sierpnia 1933 roku w Rzeszowie, zm. 14 stycznia 1999 roku w Pontederze we Włoszech) – w roku 1955 został absolwentem Wydziału Aktorskiego Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie. Kolejnym etapem jego edukacji scenicznej była Moskwa. Studiując na Gosudarstwiennym Instytutie Tieatralnogo Isskustwa im. Łunaczarskiego dobrze zaznajomił się z podstawami metody Stanisławskiego, Meyerholda czy Wachtangowa. Powróciwszy do kraju rozpoczął studia reżyserskie w Krakowie. Debiutem reżyserskim Grotowskiego były Krzesła autorstwa Ionesco, których premiera miała miejsce w krakowskim Teatrze Starym.

Przełomowym wydarzeniem w życiu reżysera były przenosiny do Opola, gdzie objął kierownictwo artystyczne nad Teatrem 13 Rzędów. We współpracy z Ludwikiem Falszenem udało mu się stworzyć zupełnie nową jakość w polskim i światowym teatrze. Realizowane na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych ubiegłego wieku inscenizacje (m.in. Orfeusz Jeana Cocteau, Kain George’a Byrona, Misterium Buffo Włodzimierza Majakowskiego). Grotowski słynął głównie ze swoich eksperymentów, między innymi zniesienia architektonicznej bariery dzielącej widownię od sceny.

W 1961 roku na deskach opolskiego teatru wyreżyserował dwa faktomontażeTuryści i Gliniane gołębie, oparte na prawdziwych zdjęciach, filmach, nagraniach i dokumentach. Grotowski zmierzył się również z klasyką dramatu polskiego, czyli z Dziadami Mickiewicza (1961 rok) i Kordianem Słowackiego (1962 rok), Akropolis Wyspiańskiego (1962 rok). Właśnie w 1962 roku Teatr 13 Rzędów zmienił nazwę na Teatr Laboratorium 13 Rzędów. W 1965 roku Grotowski wraz z całym zespołem przeniósł się do Wrocławia.

W nowej siedzibie zrealizował wraz z Józefem Szejną kolejne warianty Akropolis Wyspiańskiego, a także Księcia Niezłomnego Calderona. Za przełomowy spektakl Teatru Laboratorium uważa się Apocalypsis cum figuris oparte na Biblii i dorobku Dostojewskiego, Eliota i Weil. Inscenizacja ta rozsławiła na cały świat Grotowskiego i jego zespół. Doczekała się trzech kolejnych wersji.

Od 1971 roku Teatr Laboratorium 13 Rzędów zmienił nazwę na Instytut Aktora – Teatr Laboratorium. Najwybitniejszym aktorem wrocławskiego teatru był Ryszard Cieślak. Jedną z cech rozpoznawczych Grotowskiego jako reżysera była ingerencja w tekst dramatu. Inną cechą jego warsztatu jest zacieranie granicy pomiędzy widzem a aktorem. W niektórych jego spektaklach doszło nawet do tego, że publiczność pełniła rolę zbiorowego bohatera (np. w Kordianie wcielała się ona w pacjentów zakładu psychiatrycznego). Było to główne założenie stworzonego przez niego konceptu „teatru uczestnictwa”.

Grotowski zasłynął w świecie jako wielki teoretyk teatru. Jego książka Ku teatrowi ubogiemu, która ukazała się w USA i kilkunastu innych krajach, ale nie w Polsce, stała się obowiązkową lekturą, a nawet podręcznikiem, dla zachodnich teatrów eksperymentalnych. W swoim dziele zalecał m.in. kształtowanie sprawności aktora poprzez żmudne uprawianie wschodnich technik medytacji i koncentracji. Zafascynowany filozofią orientalną Grotowski zalecał zgłębianie swojej własnej świadomości przez artystów.

Koncepcję teatru ubogiego przedstawił słynny brytyjski reżyser i producent teatralny Peter Brook w pracy Pusta przestrzeń:
Istnieje w Polsce niewielki zespół prowadzony przez wizjonera, Jerzego Grotowskiego, którego cele są również sakralne. Teatr, jego zdaniem, nie może być celem samym w sobie; jak taniec i muzyka w pewnych obrządkach derwiszów, teatr jest narzędziem, środkiem autoanalizy, jest szansą zbawienia. Aktor ma tu za przedmiot pracy samego siebie.


Grotowski na poważnie zajął się filozofią wschodu w latach siedemdziesiątych. Liczne podróże do Indii i Chin zaowocowały projektami i wykładami, których celem było zjednoczenie widzów z aktorami w ramach święta, jakim według niego było przedstawienie teatralne. Organizowane przez niego warsztaty gromadziły chętnych z całego świata. Podróżując po świecie Grotowski i jego zespół prowadził badania nad dogłębnym poznaniem ludzkiej komunikacji. Celem polskiego wizjonera było opracowanie nowego modelu porozumiewania się, opartego na ruchu, głosie i śpiewie.

Kolejny projekt badawczy Grotowskiego nosił nazwę „Teatru Źródeł”. Miał on charakter antropologiczny, a badania prowadzone były m.in. w Nigerii, Meksyku, Indiach i na Białostocczyźnie. Celem zespołu było poznanie uniwersalnych cech rytuałów różnych ludów świata.

Po wybuchu stanu wojennego Grotowski został zmuszony do emigracji. Wyjechał do Nowego Jorku, gdzie dostał posadę profesora na University of Columbia. W 1984 roku przeniósł się do Kalifornii. W tym samym roku oficjalnie rozwiązano Teatr Laboratorium we Wrocławiu.

W 1985 roku reżyser przeprowadził się do włoskiego miasteczka Pontedra, gdzie osiedlił się na stałe. Założył tam międzynarodowy instytut naukowy, który nazwał swoim imieniem – Work Centre of Jerzy Grotowski. Ostatnie lata życia, twórca Teatru Laboratorium spędził w… laboratorium. Jego studenci w warunkach izolacji opracowywali nowe metody aktorskie, a on je porównywał. W ten sposób prowadził badania nad „Dramatem Obiektywnym”.

Zmarł po długiej chorobie w wieku 66 lat. Sam mówił o sobie:
Nie jestem ani uczonym ani naukowcem. Czy jestem artystą? Prawdopodobnie tak. Jestem rzemieślnikiem.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  „Los utracony” - streszczenie
2  Proza środowiskowa (np. mały realizm)
3  Stan wojenny 1981



Komentarze: Jerzy Grotowski

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: