Drugi obieg (bibuła)
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Drugi obieg to termin używany w odniesieniu do nielegalnych i niezależnych wydawnictw podziemnych – lub osób prywatnych - które były związane z opozycją i funkcjonowały w krajach objętych cenzurą (na przykład od 1977 roku w PRL, gdy ukazał się pierwszy numer pozacenzuralnego pisma „Zapis”). Jego odpowiednikiem jest tak zwana „bibuła” lub literatura „bezdebitowa” (literatura wydawana bez zezwolenia cenzury w kraju, bez prawa debitu).

W Polsce Ludowej w skład drugiego obiegu wchodziły teksty o różnorakim charakterze (społecznym, politycznym, historycznym, literackim, kulturalnym), które wcześniej odrzucił Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk, odpowiedzialny do 1989 roku za wydawanie pozwoleń lub zakazów druku.

Po tej przełomowej dacie niektóre z nielegalnych drukarni – a było ich około 500 (np. „Przedświt” czy „Oficyna Literacka”), funkcjonujących przy antykomunistycznych stronnictwach społecznych (KOR), w akademickich czy zakładowych środowiskach - przekształciły się w oficjalne wydawnictwa (na przykład „NOWa” - Niezależna Oficyna Wydawnicza - pierwsza podziemna oficyna założona przez Mirosława Chojeckiego, G. Boguta oraz K. Bielińskiego, w której ukazał się utwór opisujący jednostkę żyjącą w państwie uniemożliwiającym jej swobodę wyrażania własnych poglądów, czyli Nierzeczywistość Kazimierza Brandysa).

Nakład „bibuły” był uzależniony od powielanego tekstu (często ręcznie) i wahał się od kilkunastu do nawet kilkudziesięciu tysięcy egzemplarzy. Rozpowszechniano ją tylko wśród osób zaufanych.
Drugi obieg przyczynił się do zatarcia różnic między krajem a emigracją, ponieważ dzieła rodzimych autorów wydawano po polsku na Zachodzie, a czasopisma emigracyjne i książki wydawnictw emigracyjnych rozpowszechniano, przedrukowywano w kraju.

Wszystko to działo się dzięki ogromnej pomocy zagranicznych ośrodków, między innymi redakcji „Kultury”, mającej swoją siedzibę w Maisons – Laffitte pod Paryżem i dzięki której Kazimierz Orłoś mógł wydać swoją książkę Cudowna melina.

W wydawnictwach niezależnych ukazały się także Kompleks polski Tadeusza Konwickiego czy – nie doczekawszy druku w państwowym wydawnictwie - powieść Miazga Jerzego Andrzejewskiego.




  Dowiedz się więcej
1  Dokumentalny charakter „Kamieni na szaniec”
2  Pokolenie „brulionu”
3  Literatura łagrowa



Komentarze
artykuł / utwór: Drugi obieg (bibuła)






    Tagi: